Perşembe, Temmuz 18, 2024
Ana SayfaBilimYüksek veya Kısık Olması Fark Etmeksizin Bir Sesin Uzaktan mı, Yakından mı...

Yüksek veya Kısık Olması Fark Etmeksizin Bir Sesin Uzaktan mı, Yakından mı Geldiğini Nasıl Anlayabiliyoruz?

Bizim sadece ‘ses’ olarak bildiğimiz kavram, aslında içinde o kadar çok parametreyi barındırıyor ki… Vurgu, desibel, ezgi, frekans, durak, kavşak, ton, perde, süre… Hepsi, toplamına ‘ses’ dediğimiz olgunun içinde büyük görevlere hizmet ediyor.

Elbette tüm bu kavramları tek tek açıklamayacağız fakat kulağımıza gelen seslerin; uzaktan yüksek bir ses mi, yoksa yakından kısık bir ses mi olduğunu nasıl ayırt edebildiğimize, kavramlardan bazılarının yardımıyla çok daha anlaşılır hâle getireceğiz.

Kulaklarımızın yapısının tabii ki rolü var.

Ulaş Utku Bozdoğan: Yüksek Veya Kısık Olması Fark Etmeksizin Bir Sesin Uzaktan Mı, Yakından Mı Geldiğini Nasıl Anlayabiliyoruz? 1

İki kulak arası sesin varış süresi (kaynağının bulunduğu konuma göre ses, iki kulaktan birine daha önce geliyor), yüksek frekansların engellenmesi ve kafamızın içindeki akustik gibi spektral farklılıklar; sesin hangi yönden geldiğini ve ne kadar uzakta olduğunu belirlememizi sağlıyor. 

Sesleri işitirken farkında olmadığımız frekans da devreye giriyor. 

Yakından gelen ‘sessiz bir ses’, uzakta çok daha yüksek çıkan aynı sesten daha yüksek frekansa sahip. Bunun nedeni ise havanın; yüksek frekanslı ses enerjisini, uzak mesafeden emmesi ancak düşük frekansı aynı ölçüde emememesi.

Bu durumu bir uçak üzerinden de açıklayabiliriz:

Gürültülü bir ses duyup başınızı gökyüzüne kaldırdığınızda göklerde süzülen bir uçak olduğunu görürsünüz. Ancak bir de o uçağın içinde olduğunuzu düşünün. Aşağıda duyduğunuz kadar gürültülü bir ses duymazsınız. Bu, aslında uçağın sesindeki frekansla ve frekansları algılayış biçimimizle ilgili.

Sesin desibeli (sesin hacmi ve yoğunluğu) aynı olabilir fakat ikisi arasındaki nüansları evrim sayesinde yakalarız.

Ulaş Utku Bozdoğan: Yüksek Veya Kısık Olması Fark Etmeksizin Bir Sesin Uzaktan Mı, Yakından Mı Geldiğini Nasıl Anlayabiliyoruz? 3

Yakındaki sesler, etrafımızdaki duvarlardan ve yüzeylerden daha sık yansımalar (yankılar) oluşturur. Üretildiğinde yüksek olan ama bize ulaştıkça sessizleşen uzak sesler, daha geniş aralıklı yankılarla doludur. 

Yakınımızda duyduğumuz sesler, yakın yüzeylerden daha güçlü çarpmalar ile bize geri dönerek uzak seslere kıyasla daha “dolu/tok” bir ses oluşturur. Yaklaşık 700 metre ötedeki büyük bir “patlama”, her ikisi de aynı desibel derecesine sahip olsa da yakındaki bir çıt sesinden çok daha uzun yankılarla iz bırakır.

Beynimizin rolü de yadsınamaz.

Ulaş Utku Bozdoğan: Yüksek Veya Kısık Olması Fark Etmeksizin Bir Sesin Uzaktan Mı, Yakından Mı Geldiğini Nasıl Anlayabiliyoruz? 5

Beynimiz, kulağımızla birlikte çalışan bir ‘mikrofon’dur adeta. Kulak, işitsel bilgileri beynin anlayacağı bir dille ona iletir. Beynimiz, bu sesleri işler ve daha sonra o sesin ne olup olmadığına dair karar verir. Evrimsel ayırt ediciler bir yana deneyimler de burada önemlidir. 

Geçmişte topladığı bilgileri yorumlayan beyin, uzaktaki ve yakındaki bir gürültünün ses dalgalarını, sağ ve sol kulağın algı farkını ölçüp biçerek sesin kaynağının nerede olduğunu anlar. 

Kaynaklar: Scientific American, NCBI

Kaynak:  Webtekno

Avatar Of Ulaş Utku Bozdoğan
Ulaş Utku Bozdoğan
Teknoloji alanındaki güncel gelişmeleri titizlikle takip edip bu konuda derinlemesine analizler sunan bir yazar. bilgi teknolojileri, yapay zeka, mobil teknolojiler ve dijital trendler gibi konularda geniş bir bilgi birikimine sahip. Teknolojinin hızla değişen dünyasındaki yenilikleri sade ve anlaşılır bir dille aktarma çalışır. Teknolojinin getirdiği dönüşümleri yakından izleyen ve bu konudaki görüşlerini etkileyici bir şekilde paylaşan Ulaş Utku Bozdoğan, teknoloji haberleri alanında önemli bir ses haline gelir :)
RELATED ARTICLES

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Trend Yazılar

Son Yorumlar